لغت نامه دهخدا حرف س (سین)

این مطلب دیگری است که ما بحثهای عمیقتری را درباره ی اشکال و سبکها در تحقیقات ادبی وارد سازیم، ولی نباید به ویژگی هایی که در تاریخ ما به وجود آمده، و نام خود را یافته، بیتوجه باشیم و آن اصطلاحات را متروک گذاریم والا سر درگمی پدید خواهد شد. همین سبک پس از مشروطیت با قبول یک رنگ شدید اجتماعی و ملی، فصل نوی را در تاریخ سبکها به وجود میآورد که میتوان آن را سبک جدید نامید (یعنی ما بین مثلن صبا و ایرج میرزا از جهت سبک سخن نمیتوان علامت تساوی گذاشت). به شکل قصاید و مثنویها و قطعهها و “تحقیق” (اگر آن را به معنای اشعاری بگیریم که نظر خاصی را تبلیغ میکند) به صورت قصاید و مثنویات درآمده است.

مرحوم حبیبی هم طبق همین سنت ابتدا به مکتب خانه رفته دروس ابتدایی را یاد می گیرد ودر این دوره با خواندن کتابهای چون: مثنوی معنوی مولاناجلال الدین محمد بلخی، گلستان وبوستان سعدی ودیوان حافظ شیرازی با أدبای فارسی آشنا می شودهمین آشنایی درکودکی باعث می شود، که حبیبی بعد از اتمام ادوار تحصیلی اش به أدب وأدبای فارسی توجه خاصی کند، ووقتی زیادی را روی آثار این بزرگان بگذارد وباالهام ازاین بزرگان علاوه برتالیف ده ها کتاب ومقاله در ادب فارسی وپشتو چند مجموعه شعری هم به فارسی بسراید، مانندپیام شهید و درددل بآستان آزادگان وپیام عصر به فارسی.

در کتاب م. عصمتی بشکل همه جانبه اشعار خوشحال ازنگاه خطوط اساسی موضوعی شان، استفادهء وی از ناموران شعری و همچنان نظریات فلسفی و دیدگاههایش نسبت به اسلام و صوفیزم بررسی شده اند. از ۲۵ مقاله در مجموعهء ۱۹۶۶ جالبترین مقاله ها به خادم که در آن تفاوتهای شعری میان خوشحال و رحمان بابا و س.ر. که درراستای مطابقت قانون باشریعت اسلام تلاشهای زیاد نموده است، بخاطرهمین مبارزات بود که درسال 1307ش به دستور، بچه سقا به توپ بسته شدعبدالواسع علاوه برمبارزات سیاسی، تحقیقات علمی هم داشته است که علامه حبیبی از نه کتاب وی نام برده است.

2. مولوی ابوالوفاقندهاری(متوفی1354ش) که پنجاه سال درحیدرآباد هند در مدرسه نظامیه دکن هند جنوبی مشغول تدریس بوده وفقه حنفی و کلام الهی را آموزش می داده است، چنانچه حبیبی می نوسد: «استاد دیگرمن مولوی ابوالوفای قندهاری بود که در هند جنوبی درمدرسه نظامیه دکن مقامی استادی فقه وقرائب کلامی الهی داشت ودرآن وقت درقندهار در مسجدخانوادگی ماسکونت می کرد وی مردی دانشمند وصاحب نظربود واز درس این استاد نیز درادبیات وعلم قرائت وکتبی که منتهیان می خواندند فوائد فراوان بردم» مرحوم ابوالوفا در تدوین دایرة المعارف نعمانیه نقش برجسته داشته است حتی رکن دائرة المعارف نعمانیه خوانده شده است.

در بخش اول این کتاب معاهدات بين المللى و معاهدات که بين افغانستان و کشور هاى خارجى صورت گرفته را مولف بررسی نموده است و در بخش دوم پیمان های که بین انگلیس و قبایل افغانی منعقد شده را آورده است. مولف در اين کتاب از ٣٨ تن از مورخين افغانستان نام برده و مختصری از زندگی و آثارآنها را نیز بیان نموده اند. در ماوراء النهر که روزی پرورش دهندۀ ” استاد شاعران” زبان دری (رودکی) (G) بود ، پس از هجوم ترکان در آنجا ، عرصه برای پهنای زبان دری محدود گردید .

حبیبی درسال 1325ش به ریاست معارف قندهار انتخاب گردید و دوسال بعد در انتخابات پارلمان افغانستان شرکت کرد وبه نمایندگی مردم قندهار تاسال1330ش نماینده مجلس بود ودر همان سال به علت اعتراض به مقامات دولتی به پاکستان تبعید شد ومدت یازده سال درپاکستان درتبعید ماند ومجله آزاد افغانستان را نشرنمود. 2-3. شاگردان علامه حبیبی حبیبی از سال 1304تا1306ش دریکی از مکاتب شهر قندهار به عنوان معلم فعالیت داشته بعد از آن حدود هفده سال مشغول کارهای فرهنگی بوده ودرسال 1323ش با تأسیس اولین پوهنجی (دانشکده)ادبیات درکابل ریاست این دانشکده را به مدت سه سال به عهده داشته است که دراین دانشکده علاوه بر ریاست دانشکده وتدوین کتب درسی، مقام استادی هم داشته وبه تربیت شاگردان پرداخته است.

همچنان سه سال ریاست ونشر مجله کابل را در اکادمی پشتو که به زبان پشتو منتشر می شد را بعهده داشته است. حبیبی درسال 1919ش به غرض استفاده هرچه بیشتر از امکانات به کابل سفرکرد و درهمان سال بحیث رئیس پشتوتولنه (اکادمی پشتوافغانستان) انتخاب شد ودرضمن وظیفه معاونت مطبوعات کشور را نیزبه عهده داشت ودرسال (1320ه ش) بعنوان مشاور وزارت معارف (آموزش وپرورش) برگزیده شد ومدت سه سال در این شغل ایفای وظیفه نمود.

سازي است که سه تار دارد. است.خاقانی. دست بجان نمیرسد تا بتو برفشانمش بر که توان نهاد دل تا ز تو واستانمش. 2. تحصلات عبدالحی حبیبی عبدالحی حبیبی هرچند درکودکی از لطف محبت پدر محروم شد به قول خودش« درسن طفولیت از سایه پدری محروم شدم» ولی باوجود فقرویتیمی به تحصیل ادامه داد «ازپدرم جزچند کتاب کلگسیون های جراید سراج الاخبار افغانیه وحبل المتین وکتاب های شادروان محمود طرزی مدیر مجله سراج الاخبار که درکابل نشرشده بود، چیزی دیگری به ارث نبردم » بصورت کلی می توان تحصیلات علامه حبیبی را به چند دوره تقسیم کرد: 1-2. دوره ابتدایی درکشورافغانستان از قدیم مرسوم بوده که معمولا درکنار مساجد مکتب خانه ای می ساختند که کودکان قبل از اینکه به مدارس دولتی بروند، به این مکاتب می رفتند وروخوانی وروان خوانی قرآن کریم گاه همراه باتجوید ونیزادب فارسی را فرا می گرفتند، وبعد از ختم قرآن کریم دیوان خواجه حافظ شیرازی وهمچنین گلستان وبوستان سعدی را پیش ملای مکتب می خواندند، بدین طریق باخواندن کتب فارسی آشنا می شدند.این مکاتب هم اکنون نیز بصورت هرچند ضعیف وجود دارد.

تحقیق درباره ی نثر فارسی هنوز به حد کافی رسا نیست و باید ثغور آن را معین کرد و روشن ساخت که تاچه حد مثلن کتب تاریخی را میتوان وارد ارثیه ی ادبی کرد، اما از لحاظ انواع (ژانرها) در ادبیات فارسی (به ویژه شعر) با انواع وصفی (یا روایی)، غنایی، حماسی، رثاء، هزل، موعظه، تحقیق، مدیحه سرو کار داریم. تنها باید بسط و تفصیل به مراتب بیش از چهارچوب کتاب نام برده باشد.

معرفی اجمالی چندکتاب علامه حبیبی 1- تاريخ افغانستان بعد از اسلام، این کتاب در یک مجلد قطور و بیش از هزار صفحه اولین بار درسال 1345ش درکابل نشرشده است. 4- تاريخ تجزيه شاهنشاهى افغان: اين کتاب به زبان فارسی در سال ١٣٨٠ هـ ش از طرف مرکز تحقيقات علامه حبيبى به اهتمام داکتر خوشحال حبيبى و حبيب الله رفيع در 308 صفحه چاپ شده است. بعد از آن آب صافی شده را در ظرفی دیگر کند و اندک اندک بر سر اجزای مسحوفه می ریزد و سحق می کند تا آن آب مورد یا حنا تمام شود، اگر رقیق و روان شده باشد بردارد و در ظرفی زجاجی یا مسی کند و به کار می برد و اگر رقیق و روان نشده باشد قدری گلاب خالص نیکو بستاند و اندک اندک بر سر آن می ریزد و سحق می کند و به قلم تجربه می نماید تا آن زمان که نیک و روان از قلم فرو آید.

در اين کتاب در مورد پادشاهان تيمورى و بابرى معلومات همه جانبه و علمى ارائه گرديده است. در بخش سوم فرامين نامه های پادشاهان را ذکر نموده. طرح مسایل در این نوشته ی کوتاه شاید بتواند محققان دانشمند ما را از رکودی که ممکن است حوادث ایام ایجاد کند بیرون آورد و به ادامه ی تلاش سودمند وادارد. و حال آن که این برای ما بسیار مهم است. دوره بندی تاریخی ادبیات و ارزیابی انفرادی هنرمندان و ادبیات کار لازم دیگری است که باید انجام گیرد. مگر زبانهائی که در سرزمینهای کوچکتر مکالمه میشود و در صورت جدایی و یا تقسیمات آن سرزمین به بخشهای مختلف، اصولاً زبان آن سرزمین نیز باید بمیرد و محو شود.

از جهت مضمون گزینهها باید به اعتلای غرور منطقی و احساس میهنی و مردم دوستی و جوش انقلابی و عواطف عالیه ی دیگر یاری رساند. ساکنین از طایفهء فولادوند و عموماً چادرنشین می باشند. در روش جستجوی سوم، کلیه کالوکیشن های مرتبط با لغت وارد شده، فهرست شده و به نمایش در می آید. 2- تاريخ مختصر افغانستان، این کتاب در دو جلد همراه با نقشه و نمودار، اولین بار در سال ١٣٤7 هـ ش از طرف انجمن تاریخ افغانستان بچاپ رسیده است. محمد شش ساله بود که بیماری حصبه در رشت شیوع یافته و در آن سال ۲۸ هزار نفر را از بین برده بود، او نخست مادرش طلعت را بر اثر بیماری حصبه و شش روز بعد پدرش ابوالقاسم را به دلیل همین بیماری از دست داد و تحت سرپرستی پدر بزرگش محمدتقی معین العلما که از روحانیون مورد احترام زادگاهش بود، قرار گرفت.

دیدگاهتان را بنویسید