جغرافیای تاریخی سمرقند و بخارا

تالار رودکی در آن زمان محلی برای اجرای اپراها و کنسرتهایی بود که از اروپا میآمدند. رودکی آثار زیادی خلق نمود و او از اولین ها در ادبیات پارسی است. این رودخانه از دو شاخه، یکی در ارمنستان و دیگری از رشته کوههای آرارات در ترکیه سرچشمه میگیرد و تا بهرام تپه ادامه دارد. سرانجام کار ساخت دریاچه مصنوعی چیتگر در سال ۱۳۸۹ آغاز و در اردیبهشت سال ۱۳۹۲ افتتاح شد.در صورتی که از امکانات تفریحی و غیررایگان مجموعه استفاده نکنید، گشتوگذار در محوطه اطراف دریاچه هیچ هزینهای در بر ندارد و همین موضوع، خود یکی از مزیتهای این دریاچه به حساب میآید.

همچنین تعدادی قایق پدالی برای قایق سواری در دریاچه برای مسافران فراهم شده است. در هامون پوزک ۲۵ گونه ماهی وجود داشته که ۱۵ گونه آن بومی است و ۱۰ گونه دیگر به دریاچه معرفی شدهاند که متاسفانه تعدادی از آنها در نقش گونه مهاجم درآمدند. پوشش گیاهی حوالی دریاچه هامون هم دستخوش مرگی ناخواسته میشود و این یعنی دامداری و پرورش گاو هم در سیستان و بلوچستان به حاشیه رفته است.

همچنین در این مجموعه کافیشاپ و رستوران هم وجود دارد. سرسره سقوط آزاد مجموعه تفریحی دریاچه، یکی از مهیجترین تفریحهایی است که در این فضا به چشم میخورد. مجموعه پارک ارم در سال 1350 توسط فردی به نام رحیم علی خرم تاسیس گردید و پارک خرم نام گرفت ولی بعد از انقلاب 1357 پارک مصادره گشت و به تملک بنیاد مستضعفین درآمد و تغییر نام داد. گاو سیستانی دیگر در این منطقه پرورش پیدا نمیکند و این اصلاً خوشایند نیست. جالب نیست؟ دستتان را به ما بدهید تا دور و اطراف هامون چرخی بزنیم و آن را در این مقاله کشف کنیم.

پس اون معماری ای جالب تر است که چسبندگی بیشتر و عمیق تری با محیط پیرامون خود داشته باشد یعنی در طبیعت خود انتگره (منطبق) شده باشد. وزش باد شدید، اجازه حرکت نمیداد و جست و خیز بیشتر ما تنها باعث شادی میزبانان شده بود. البته همانطور که گفته شد، همه تالاب هامون برای ما نیست. تالابی همچون تالاب هامون فقط بزرگ و زیبا نیست؛ ارزش و اهمیت جغرافیایی آن برای اقلیم اطرافش و حتی جهان بسیار مهم است. دانشمندان و فعالان محیطزیست که برای گرمایش زمین نگرانند، چیزهایی میدانند و از آینده پیشبینی میکنند که فعلاً برایمان ملموس نیست؛ اما بهتدریج متوجه میشویم که چطور اسیر وضعیتی ناگوار هستیم.

عامل اصلی تشکیل کمربندهای خشک و بیابانی در کره زمین چیست ؟ در یککلام، میتوان گفت که مدیریت غیراصولی منابع باعث شد که از دریاچه هامون تنی نحیف و بیجان بهجا بماند که دردسرهایش شعاع وسیعی از اطرافش را درگیر میکند. احیای دریاچه نیازمند تفکر، مسئولیتپذیری و اقدامات کاربردی است. از سوی دیگر، کوچکترین اقدامات مثبت هم میتواند نتایج بسیار ارزشمند و خوبی بهوجود بیاورد. بحران بیآبی پایش را روی رگهای هامون زیبا گذاشته و باعث شده که علاوه بر مشکلات زیستمحیطی، اقتصاد منطقه پیرامون آن هم تحتالشعاع قرار بگیرد. وقتی که آب فراوانی به این سه دریاچه میریزد و حسابی پُر میشوند، دریاچه مشترک هامون را میسازند.

اما چرا دریاچه هامون چنین شد؟ گروه استانها ــ مراسم بزرگداشت پنجاهمین سال بهره برداری از سدهای ارس، میل و مغان با حضور وزرای نیرو و انرژی ایران و آذربایجان در جلفا برگزار شد. در خردادماه سال ۱۳۹۹، حال هامون بهتر شد. همین تغییرات باعث شده است تا عده زیادی در آخر هفتهها و یا زمان استراحت خود به آن جا سر زده و تفریحاتی جذاب را داشته باشند. ناخن های خود را کوتاه نگه دارید و از جویدن ناخن خودداری کنید. در سفرتان به هامون میتوانید از جاهای دیدنی سیستان و بلوچستان، مانند چاه نیمه در زهک، شهر زابل، شهر سوخته، دهانه غلامان، قلعه کک کهزاد و کوه خواجه نیز دیدن کنید.

واقعیت دقیقتر درباره دریاچه هامون این است که از سه دریاچه کوچک هامون پوزک، هامون سابوری و هامون هیرمند تشکیل شده و زمانی از جاهای دیدنی سیستان و بلوچستان بوده است. دریاچه ارواح یا دریاچه ممرز یکی از مرموزترین دریاچههای ایران است که دارای طبیعتی بسیار بکر و دستنخورده میباشد. دریاچه هامون از آن دریاچههای اهل سفر است؛ یعنی در مسیرش سری به همسایه افغانمان هم میزند و زمینهای آن سرزمین را هم تَر میکند. باغوحش ارم نیز بیش از ۱۱۰ گونه جانوری دارد که بازدید از آن، یک سفر علمی آموزنده برای کودکان شما خواهد بود. پس از آن، گزارشهای متعددی از خشکی و آبگیری این تالابها ثبت شده اما هیچوقت این موضوع دائمی نبوده است.

زندگی مردم حوالی هامون باوجود این ریزگردها از حالت طبیعی خارج میشود و هزارویک مشکل تنفسی و… حدود ۲۴۰ گونه جانوری مختلف در دریاچه زندگی میکنند. در اطراف دریاچه چیتگر تفریحاتی وجود دارد که برای گردشگران بسیار مناسب است. وضعیت هامون در حال حاضر چطور است؟ وقتی قایق را به آب انداختیم متوجه شدیم که چرا هیچکس حاضر نبود با ما روی آب بیاید! پاسخ: پدران ما در قرن های گذشته با توجه به کم آبی و خشک بودن سرزمین ایران برای دستیابی به آب، حفر قنات را ابداع کرده اند تا در تمام سال، آب مورد نیاز را در اختیار داشته باشند.

اما این تمام واقعیت نیست و هامون فقط این عنوان را یدک میکشد! اینطور نیست؟ اگر سینمایی هم نباشید، تکلیف چیست؟ البته منظور از فلات ایران فقط کشور خودمان نیست. البته این دریاچه تنها نقطهای از ایران نیست که با این عنوان در یونسکو به ثبت رسیده و ۱۱ گزینه دیگر هم در نقاط گوناگون کشور همین ویژگی ارزشمند را داشته و به ثبت بینالمللی رسیدهاند. همچنین امکان قایقرانی روی این دریاچه وجود دارد. اجازه بدهید که وارد این جزئیات نشویم و مستقیم به سراغ دریاچه و تالاب هامون برویم.

سیلابی از افغانستان به سمت دریاچه هامون خروشید و کمک کرد تا تالاب جانی دوباره بگیرد. آیا هامون، بزرگترین دریاچه آب شیرین ایران است؟ مطالعه این دریاچه کهن در تاریخ و ادبیات فارسی هم شیرین و جذاب خواهد بود و نشان میدهد که با بخشی اصیل از طبیعتی ناب روبهرو هستیم. دریاچه پریشان هم در پاییز جلوههای خاص و زیبایی دارد و هم در بهار و تابستان زیبایی خیره کنندهای دارد. زیبایی های این دریاچه به همین رنگ صورتی خلاصه نمی شود؛ در پس شن های نرم که پاها را دلفریبانه قلقلک می دهند، درست در سمت شمالی دریاچه، جنگل های انبوه و درختان اُکالیپتوس و کاغذی به رنگ سبز زمردین خودنمایی می کنند و منظره ای شگفت انگیز خلق کرده اند.

دیدگاهتان را بنویسید